“Chìa khoá vàng” để xây dựng xã hội học tập

Sớm kiện toàn tổ chức để hoạt động khuyến học không bị đứt gãy

Ngay sau khi hợp nhất (1-7-2025), Hội Khuyến học tỉnh Đồng Nai (nay là thành phố) đã nhận thấy, với một địa bàn rộng lớn, dân cư đa dạng, nếu bộ máy tổ chức Hội không ổn định thì mọi chủ trương, chính sách  sẽ khó đi vào cuộc sống.

Thời điểm ấy, dù chưa có hướng dẫn từ Trung ương, Hội đã chủ động ban hành văn bản, lập các đoàn công tác xuống 95 xã, phường để hướng dẫn kiện toàn tổ chức trên toàn địa bàn. Việc kiện toàn không chỉ ở Ban Chấp hành lâm thời cấp xã, phường mà cả Chi hội, Ban Khuyến học, Tổ Khuyến học và đã tạo nên một “hạ tầng xã hội” cho phong trào học tập. Cách làm này giúp các địa phương nhanh chóng ổn định tổ chức, không bị đứt gãy hoạt động. Toàn thành phố hiện có hơn một triệu hội viên, chiếm trên 22% số dân. Tỷ lệ đảng viên tham gia đạt trên 83% tổng số đảng viên. Việc phát triển hội viên được gắn với các mô hình học tập như gia đình, dòng họ, cộng đồng, công dân học tập. Hội viên không chỉ tham gia hoạt động mà còn trực tiếp hưởng lợi từ các chương trình khuyến học. Con số hơn 1.000 Chi hội cùng hàng ngàn Ban, Tổ Khuyến học trở thành mạng lưới lan toả tinh thần học tập thẩm thấu vào từng khu dân cư.

Đồng Nai là địa phương đầu tiên trong cả nước tổ chức thành công Đại hội Hội Khuyến học nhiệm kỳ 2025-2030 sau hợp nhất. Điều này không chỉ mang ý nghĩa về tiến độ, mà còn tạo ra sự thống nhất về nhận thức, định hướng và hành động trong toàn hệ thống. Dù vận hành trong điều kiện chưa có kinh phí hoạt động, cũng chưa có chính sách hỗ trợ người làm công tác hội ở cơ sở, việc sớm ổn định tổ chức hội từ thôn ấp, khu phố đến xã, phường vẫn là “chìa khóa vàng” cho toàn bộ hoạt động khuyến học khuyến tài, đặc biệt là tiến trình xây dựng xã hội học tập trên địa bàn thành phố. Con số 89,47% đơn vị cấp xã được kiện toàn và 37,89% đã tổ chức đại hội - tính đến thời điểm này cho thấy hiệu quả của việc “đi trước một bước” của Hội Khuyến học thành phố Đồng Nai.

Ban Chấp hành Hội Khuyến học Thành phố Đồng Nai phát biểu nhận nhiệm vụ trong Đại hội. Ảnh: Hoàng Thuận

Đổi mới hoạt động trên nền tảng tham mưu chính sách

Một trong những điểm nổi bật trong hoạt động của Hội Khuyến học Thành phố Đồng Nai là vai trò tham mưu ngày càng được khẳng định rõ nét. Không chỉ vận động xã hội chăm lo cho hoạt động khuyến học khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, Thành Hội đã chủ động tham gia vào quá trình hoạch định và triển khai chính sách. Qua đó nâng cao vị thế và hiệu quả hoạt động. Việc tham mưu sơ kết các chủ trương lớn của Đảng, cụ thể hóa các chỉ đạo của Chính phủ và Trung ương Hội đã tạo hành lang pháp lý và cơ chế thuận lợi cho hoạt động khuyến học. Việc xây dựng tiêu chí cụ thể cho các mô hình học tập và triển khai mô hình “Công dân học tập” theo tiêu chí mới đã góp phần chuẩn hóa và nâng cao chất lượng phong trào.

Với hơn một triệu hội viên, Hội Khuyến học thành phố Đồng Nai đã hình thành một lực lượng xã hội rộng lớn - một “nguồn vốn xã hội” đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đô thị hóa. Nhưng không chỉ phát triển số lượng, Hội luôn quan tâm đến chất lượng và cấu trúc hội viên. Tỷ lệ đảng viên tham gia Hội đạt trên 83% tổng số đảng viên là minh chứng cho sự nhập cuộc của hệ thống chính trị. Điều này tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, bởi khi đảng viên gương mẫu học tập, khuyến học sẽ không còn là phong trào riêng lẻ mà trở thành hành động có tính dẫn dắt.

Trước năm học 2025-2026 - nghĩa là ngay sau thời điểm sáp nhập tỉnh, Hội đã tổ chức khảo sát học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại 8 xã biên giới và 2 xã vùng căn cứ kháng chiến. Từ đó tham mưu UBND tỉnh hỗ trợ thêm 50% chi phí bảo hiểm y tế cho học sinh ở 8 xã biên giới; đồng thời hỗ trợ các xã biên giới và vùng căn cứ kháng chiến mỗi xã 100 triệu đồng, tổng kinh phí là 1 tỷ đồng từ nguồn quỹ hội. Bên cạnh việc hình thành 10 cụm thi đua trong nội bộ tổ chức hội cấp xã, phường với việc ban hành các tiêu chí thi đua cụ thể, Thành Hội đã ký kết chương trình phối hợp với 14 sở, ngành, nhằm thúc đẩy hoạt động khuyến học khuyến tài trong toàn hệ thống chính trị. Trong hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, cuối tháng 1-2026, Đại hội biểu dương các mô hình học tập tiêu biểu tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2021-2025 đã diễn ra với 50 tập thể, cá nhân được UBND tỉnh vinh danh, khen thưởng và 103 tập thể, cá nhân được Hội Khuyến học tỉnh khen thưởng với tổng số tiền khen thưởng hơn 386 triệu đồng. Thực tiễn cho thấy, khi công tác tham mưu được thực hiện tốt, hoạt động của Hội không chỉ mang tính phong trào mà đã trở thành một bộ phận hữu cơ trong hệ thống chính sách phát triển xã hội, tạo sự bền vững và lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Chuẩn bị đón năm học mới 2026-2027, xã Nha Bích đã vận động, tặng 3.552 bộ sách giáo khoa cho tất cả học sinh các bậc học phổ thông trên địa bàn xã. Ảnh: Linh Tâm

Những khó khăn cần tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn đang đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Sự thiếu đồng bộ cả trong bộ máy và chính sách đối với tổ chức khuyến học cấp cơ sở sau sáp nhập, cụ thể là không có cán bộ chuyên trách, chưa có phụ cấp cho người làm công tác khuyến học và chưa có kinh phí hoạt động; thiếu trang thiết bị phục vụ triển khai công nghệ số và cơ chế chính sách chưa phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ… là những thách thức không nhỏ đối với công tác khuyến học khuyến tài trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Đó cũng chính là nguyên nhân khiến một số xã, phường chưa hoàn thành việc kiện toàn bộ máy và tổ chức đại hội.

Nhận biết điều đó, Hội Khuyến học thành phố Đồng Nai xác định thời gian tới, việc xây dựng, củng cố tổ chức Hội và phát triển hội viên phải gắn với hoàn thiện tổ chức, bộ máy ở cơ sở; tiếp tục mở rộng mạng lưới hội viên trong các khu vực đô thị, doanh nghiệp và các nhóm dân cư mới, tạo nên sự bao trùm của phong trào khuyến học; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ hội thông qua tập huấn; đổi mới phương thức hoạt động qua việc hướng dẫn sử dụng các nền tảng số trên điện thoại thông minh, nhằm từng bước thực hiện chuyển đổi số, bình dân học vụ số…

Hội Khuyến học Thành phố Đồng Nai triển khai Tập huấn năm 2026. Ảnh: Hoàng Thuận

Từ thực tiễn ở Đồng Nai cho thấy: khuyến học khuyến tài, xây dựng xã hội học tập không chỉ là của ngành giáo dục hay của Hội Khuyến học, mà là quá trình kiến tạo một hệ sinh thái học tập toàn diện. Trong đó, tổ chức vững là nền móng, hội viên mạnh là lực đẩy và chính sách kịp thời, thông thoáng là đòn bẩy. Khi ba yếu tố này được kết nối đồng bộ, “chìa khóa vàng” xây dựng xã hội học tập sẽ không chỉ mở ra cánh cửa tri thức, mà còn mở ra con đường phát triển bền vững cho một đô thị đang vươn mình như Đồng Nai.