Cảm xúc khi Xuân về

Đà Nẵng những ngày cuối năm Ất Tỵ, nắng như được chưng cất từ những gì tinh túy nhất của đất trời, nhuộm vàng cả một dải không gian bao la. Nắng rót xuống dòng sông Hàn một thứ ánh sáng sóng sánh, lấp lánh như hổ phách, khiến mặt nước như một dải lụa quý đang khẽ khàng lay động. Thành phố quê hương tôi mang trong mình một hình hài Xuân rất riêng; một sắc thái vừa mang vẻ trầm mặc của lịch sử, vừa rạng rỡ hơi thở của nhịp sống hiện đại.

Xuân Đà Nẵng không có cái rét ngọt đến se sắt tâm can như mùa đông xứ Bắc, cũng chẳng rực lửa, gắt đến oi nồng như phương Nam chang chang nắng. Xuân ở đây đi vào lòng người bằng những nhịp thở khoan thai, dịu nhẹ của gió biển, quyện cùng hương vị nồng nàn của đất Quảng. Tôi bước chậm trên con đường quen thuộc, nơi những gốc mai vàng đang rục rịch khai nhụy, hé nở những cánh hoa mỏng manh nhưng chứa đựng sức sống mãnh liệt. Mai vàng lác đác nở dọc theo những con phố dài, lặng lẽ bên hiên những ngôi nhà cổ, tĩnh tại trong những sân chùa thâm nghiêm khói tỏa. Sắc vàng ấy không chói chang, không phô trương, nó ấm vừa đủ để đánh thức những cảm xúc ngủ quên, như một lời nhắc khẽ khàng mà sâu thẳm: Tết đã về, Xuân đã đến, rất thực mà cũng rất thơ.

Ở cái tuổi gần bảy mươi, khi mái đầu đã điểm bạc theo sương gió, tôi không còn đón Xuân bằng nỗi nôn nao háo hức của trẻ nhỏ chờ tấm áo mới, cũng chẳng còn sự vội vàng, thúc giục của tuổi trẻ đầy những mơ ước lớn lao, vẫy vùng. Tôi đón Xuân bằng một khoảng lặng sâu thẳm trong tâm khảm. Xuân bây giờ không đến theo kiểu ào ạt, rộn ràng bên ngoài, mà dường như nó “đậu” xuống tâm hồn tôi một cách tĩnh lặng, thấm thía. Nó ở lại thật lâu, như một vùng sáng ấm áp, bền bỉ, chiếu soi vào những góc khuất của ký ức. Khi gió từ cửa biển thổi lộng vào lòng phố, mang theo vị mặn mòi của đại dương và hơi thở trong trẻo của mây trời, tôi thấy mình như một chiếc lá dù đã nhuốm màu thời gian, nhưng nhựa sống bên trong vẫn cuộn chảy, hòa nhịp cùng dòng chảy đại ngàn của dân tộc.

Trong không gian tĩnh mịch của những ngày cuối năm, khi làn khói hương trầm mỏng mảnh như tơ dệt nên một bầu không khí bảng lảng, thiêng liêng, ký ức về tổ tiên, ông bà lại hiện về rõ nét đến lạ thường. Cha tôi đã đi xa hơn bốn mươi năm, nhưng mỗi độ Xuân về, tôi vẫn thấy hình bóng Người hiển hiện, vẹn nguyên như mới hôm qua. Người không về trong những giấc chiêm bao xa xôi, mà trở về trong từng nếp sống, trong cách anh em chúng tôi sống thuận hòa, bao dung, và trong cả cách tôi ân cần dạy dỗ con cháu giữ gìn gia phong, đạo đức. Tôi hiểu rằng: Tết không chỉ là cuộc sum vầy của những người đang hiện hữu, mà còn là cuộc “trở về” huy hoàng của cội nguồn, là sợi dây tâm linh thắt chặt quá khứ và hiện tại bằng những giá trị bất diệt.

Trong căn nhà vốn đã thân thuộc như hơi thở, Mẹ tôi năm nay đã bước sang tuổi tám mươi bảy. Thời gian có thể làm dáng Mẹ gầy đi theo năm tháng, lấy đi sức lực của đôi bàn tay lam lũ, nhưng tuyệt nhiên không chạm được vào ánh mắt minh mẫn và tấm lòng hiền hậu, bao la của Người. Mẹ ngồi đó, đôi khi chỉ im lặng dõi theo con cháu bày biện, quét dọn, nhưng chính sự hiện diện tĩnh tại ấy đã thắp lên ngọn lửa ấm áp nhất, xua tan mọi giá lạnh trong gia đình.

Tôi nhìn Mẹ và chợt dâng trào một niềm xúc động nghẹn ngào: Còn Mẹ là còn Xuân. Xuân không nằm ở những món ngon vật lạ, ở mâm cao cỗ đầy, mà Xuân nằm trong những cử chỉ chăm sóc lặng lẽ, trong tiếng gọi nhau bằng chất giọng Quảng Nam – Đà Nẵng đậm đà, chân chất, ấm áp tình thân. Hạnh phúc của đời người, suy cho cùng, chính là được già đi trong vòng tay yêu thương của đấng sinh thành và được chứng kiến sự tiếp nối của các thế hệ mai sau như những chồi non vươn mình trong nắng sớm.

Khi con người ta đã bước sang phía bên kia dốc cuộc đời, cái nhìn về nhân thế thường trở nên bao dung và sâu sắc hơn. Giữa dòng đời đang ngày càng hối hả, gấp gáp với những giá trị vật chất hào nhoáng, tôi vẫn tự chọn cho mình một lối đi riêng, lối đi về phía những “mạch nước ngầm” thầm lặng. Đó là công việc khuyến học, một hành trình âm thầm, bền bỉ và đầy tính nhân văn mà tôi đã nguyện gắn bó bằng tất cả tâm huyết của mình.

Nhiều người hỏi tôi, sao không nghỉ ngơi cho thảnh thơi, vui thú điền viên lúc tuổi già? Tôi chỉ mỉm cười, bởi với tôi, khuyến học không đơn thuần là việc trao đi những suất học bổng hay những tấm giấy khen… Đó là hành trình “đánh thức” những tiềm năng và “gieo mầm” những hy vọng. Khuyến học là khơi dậy trong mỗi con người, từ đứa trẻ nơi vùng xa, vùng sâu, biên giới, hải đảo khó khăn đến cụ già nơi phố thị sầm uất, một ý thức tự thân mãnh liệt: Học để làm người, học để sống tử tế, và học để không bị lạc hậu giữa những đổi thay chóng mặt của thời đại công nghệ số.

Tôi vẫn nhớ như in ánh mắt của những em học sinh nghèo ở vùng miền núi tỉnh Quảng Nam cũ. Đôi chân các em có thể đi mòn những đôi dép cũ trên đường rừng gồ ghề, nhưng đôi mắt lại sáng rực niềm tin và khát vọng khi nhắc đến ước mơ đèn sách. Tôi cũng không khỏi xúc động khi chứng kiến những cụ già ở các câu lạc bộ hưu trí, vẫn kiên trì học cách sử dụng điện thoại thông minh, học kỹ năng số để kết nối với con cháu phương xa hay để đọc một trang tin tức mỗi ngày.

Mỗi lần như vậy, trái tim tôi lại rung lên những nhịp đập mạnh mẽ của niềm tin. Tôi tin rằng, mỗi con chữ được gieo xuống hôm nay, dù trong gian nan, vất vả, sẽ là mùa màng bội thu của tri thức vào ngày mai. Tri thức chính là con đường duy nhất, bền vững nhất để con người thoát khỏi nghèo nàn về vật chất và cả sự nghèo nàn về tâm hồn. Đó là cái gốc của một xã hội nhân văn.

Xuân Bính Ngọ năm nay không chỉ là mùa của cỏ cây, hoa lá, mà còn mang một tầm vóc chính trị và lịch sử khác biệt. Đất nước ta vừa đi qua một sự kiện trọng đại, có ý nghĩa quyết định đến tương lai dân tộc: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Đây không chỉ là một kỳ đại hội chuyển giao nhiệm kỳ theo quy luật, mà trong tâm thức mỗi người dân, đó là tiếng kèn xung trận, là cột mốc khởi đầu cho một vận hội mới, một “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Nhìn vào những quyết sách đúng đắn, nhìn vào ý chí thống nhất cao độ của toàn Đảng, toàn dân, tôi thấy lòng mình tràn đầy niềm lạc quan và tự hào. Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của một thời đại mà ở đó, sự ấm no không chỉ dừng lại ở khái niệm “cơm ăn áo mặc”, mà đã nâng tầm thành sự hạnh phúc đích thực, sự tự tôn dân tộc và vị thế vươn tầm quốc tế uy nghiêm. Khát vọng về một Việt Nam hùng cường, phồn vinh đã không còn là một giấc mơ xa vời trong sử sách, mà đang dần hiện hữu, kết tinh trong từng công trình kiến trúc hiện đại, trong từng chính sách an sinh xã hội và trong chính khát khao rực cháy của mỗi người con nước Việt.

Tôi tự nhủ với lòng mình rằng, trong dòng chảy vĩ đại của lịch sử dân tộc, mỗi cá nhân dù nhỏ bé như một giọt nước cũng góp phần làm nên sự mênh mông, mạnh mẽ của đại dương. Khi Đảng xác định đặt con người vào vị trí chủ thể, là trung tâm của mọi sự phát triển, thì công tác khuyến học mà tôi đang theo đuổi chính là một phần của “động cơ” thúc đẩy kỷ nguyên ấy. Bởi lẽ, không có sự ấm no bền vững nào thiếu đi nền tảng tri thức, và không có hạnh phúc nào trọn vẹn nếu không được xây dựng trên lòng nhân ái, sự tử tế và trình độ dân trí cao.

Trong ánh chiều tà bảng lảng của những ngày cuối năm, tôi nhìn con trai mình – Minh Đức. Con mang tuổi Ngọ, cái tuổi của sự dịch chuyển, của những vó ngựa bền bỉ không ngại dặm trường, không ngại gian khó. Nhìn dáng con khỏe mạnh, vững chãi dưới nắng Xuân, tôi thấy lại hình ảnh của chính mình những năm tháng gian truân nhưng đầy nhiệt huyết tuổi trẻ. Tôi không mong con phải trở thành một người quyền cao chức trọng, cũng không cầu con sở hữu những tài sản lớn. Điều tôi hằng trăn trở và mong mỏi, cũng là thông điệp tôi muốn gửi gắm cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên mới này, chính là: Hãy sống có nhân cách, không ngừng học hỏi và luôn đau đáu nhớ về cội rễ của mình. Giữa một thế giới phẳng với vô vàn cơ hội và cũng không ít cạm bẫy tinh vi, chỉ khi chúng ta đứng vững trên đôi chân của mình bằng lòng nhân hậu và trí tuệ mẫn tiệp, chúng ta mới có thể đóng góp thực sự cho sự phát triển hùng cường của đất nước. Con hãy cứ đi, hãy cứ vươn xa, nhưng hãy mang theo hành trang là tâm thế của một người học tập suốt đời.

Đất trời Đà Nẵng ngoài kia vẫn đang vào Xuân rộn rã. Sông Hàn vẫn chảy lặng lẽ, chở nặng những phù sa ký ức bồi đắp cho những khát vọng mới. Thành phố này không cần quá ồn ào để khẳng định mình, nó lớn lên từng ngày bằng sự tử tế của con người và niềm tin sắt đá vào tương lai tươi sáng.

Với tôi, Xuân không chỉ là một mùa trong chu kỳ bốn mùa của đất trời. Xuân là một trạng thái sống, một thái độ sống. Xuân là khi con người biết cúi đầu thành kính trước tiền nhân, giữ trọn đạo hiếu với Mẹ già, trao cho con cái niềm tin yêu lặng lẽ và dành cho cộng đồng phần trách nhiệm chân thành. Chừng nào ngọn đèn học tập trong mỗi mái nhà còn được thắp sáng, chừng nào con người còn biết nâng niu từng con chữ và gieo tri thức bằng lòng nhân ái, thì chừng đó xã hội vẫn còn một điểm tựa vững chãi để đi tới tương lai.

Xuân rồi sẽ qua, hoa mai, hoa đào rồi cũng rơi rụng theo quy luật của tạo hóa. Nhưng ngọn lửa của sự học, của tình người và của khát vọng cống hiến cho dân tộc, nếu được gìn giữ và tiếp nối mỗi ngày, sẽ trở thành một mùa Xuân bất tận. Và khi mỗi đứa trẻ trên mọi miền Tổ Quốc đều được nâng bước đến trường, khi mỗi người dân đều cảm nhận được vị ngọt của hạnh phúc và bình an trong kỷ nguyên mới, thì khi ấy, Xuân sẽ không chỉ đến, mà Xuân sẽ ở lại, rất lâu, rất bền trong lòng người và trong hành trình vươn mình của dân tộc Việt Nam.